Tuesday, August 01, 2006

Ang Agosto ang Buwan ng mga Wika. Bakit? Kasi sa Agosto pumapatak ang kaarawan ni Manuel Quezon, unang presidente ng commonwealth. Dati, Linggo ng Wika lang ang pinagdiriwang sa school. Ikatlong linggo, kasi August 19 ang kaarawan ni Manuel Quezon. Siya ang tinaguriang Ama ng Pambansang Wika (or something similar) dahil sa ilalim ng pamumuno niya naging aktibo ang paggawa ng mga patakaran patungkol sa wika.

Konting crash course. Nung panahon ng Spain, hindi tayo hinayaang makapag-aral ng Spanish. May mga nakapag-aral pero karamihan eh matataas ang status sa lipunan. Ang nangyari, ang mga Spaniards ang nag-aral ng iba't-ibang wika sa pinas. Nang panahon ng Amerikano, na-establish ang public school system, natuto tayo ng English dahil tinuro ito sa school. Nung panahon ng Hapon, mas pinaboran nila na pagyamanin natin ang sariling wika.

Balik tayo kay Manuel Quezon. Yung sitwasyon ng pinas, maraming isla, maraming ethno-linguistic groups, iba-iba ang wika, watak-watak tayo. Para magkaroon tayo ng simbolo ng pagkakaisa, napagdesisyunang magkaroon ng pambansang wika. Kahit na English ang gamit nun, hindi ito pwedeng ikonsider na pambansang wika. Naturalmente, banyaga pa rin yan. Kaya naman, isang katangian ng pambansang wika e dapat ito ay indigenous. Maraming kinonsider na dahilan at sa huli ay pinili ng kongreso ang Tagalog na siyang pagyayamanin para maging pambansang wika. Ito ang sinasalita sa Maynila, developed ang Maynila, at taga-Tayabas si Quezon. Pero dahil masyadong limiting ang term na Tagalog at ito ay tumutukoy sa isang specific na grupo, pinalitan ito at ginawang Pilipino na siyang itinuro sa paaralan, gamit ang Balarila (naalala niyo pa ba ito) na ginawa ni Lope K. Santos (pronounced as Lope Ka Santos, para tagalog na tagalog). Naging prescriptive ang libro, kung saan kahit mga Tagalog native speakers e nahihirapan. Nagalit ang ibang lingustic groups (lalo na ang mga Cebuano) dahil kung bilang ng speakers din lang naman ang pagbabatayan, di hamak na mas madami sila. Hanggang ngayon, maraming Cebuano na resistant sa Tagalog. Mas gugustuhin pa nilang matuto ng ingles kesa Filipino.

Saan naman galing ang Filipino? Nakalagay sa konstitusyon natin na Filipino ang pambansang wika, na nakabase sa Tagalog at patuloy na pinagyayaman. Pagyayaman sa pamamagitan ng pag-incorporate ng mga salita mula sa ibang indigenous at foreign language. /P/ at /F/ lamang ang nakikitang pagkakaiba sa una at kasalukuyang tawag sa pambansang wika pero dito palang makikita ang pagsama ng ibang elemento mula sa ibang wika maliban sa Tagalog. Kung hindi kayo pamilyar, may mga wika sa Pilipinas, particularly sa Luzon, halimbawa ay GADDANG, na may tunog na /f/ at /v/.

Alam ng lahat na meron tayong 7000+ na isla (lowtide o hightide?) pero alam ba nating lahat na meron tayong higit na 100 na iba-ibang language? Dati sinasabi natin na maliban sa Tagalog, ang lahat ng ginagamit na wika sa pinas e dialect. Yung termino kasing dialect may connotation na mas mababa ang status kesa sa language. Yung mahigit 100 na wika natin, magkakahawig ang istruktura pero magkakaiba pa rin. Halimbawa sa Tagalog gumagamit tayo ng ang, ng, sa, bago ang isang noun. Ganun din sa Ilokano at sa Bikolano. May paraan tayo para magkaroon ng indikasyon kung natapos na ang isang aksyon. Magkakatulad yan. Ang pinagkaiba lamang ay mga salita. Kaya naman pag nag-usap ang Pangasinense at Tausug, gamit ang sarili nilang wika baka mauwi lang sa sapakan o sabunutan dahil hindi sila magkakaintindihan.

Tapos makikigulo pa ang Ingles, na hindi natin maikakaila na importante lalo na't nawawalan na divisions at borders ang mga bagay-bagay, dahil sa internet, globalisation, at iba pa. Kapag may nakilala ka mula sa ibang bansa at kailangan mong makipag-interact, hahanap kayo ng isang wika para magkaintindihan (kahit pa sabihing mas ginagamit natin ang non-verbal langugae kesa sa verbal). At malamang sa hindi, English ang magiging common na language niyo. Lalo na sa bansang katulad natin na ineexport ang human resources, kailangang bigyan mo ng kahit isang sandata ang tao. Matuto ng Ingles. Ang daming kaakibat na isyu.

O di ba? Masalimuot ang language situation natin. Ang sarap pag-aralan. At lahat, may masasabi. Dapat lamang na may inilalaang panahon para sa pagpupugay at pagpapahalaga, hindi lamang ng Tagalog kundi lahat ng wikang sinasalita ng 84million na Pilipino.

11 Comments:

lojik said...

wow! very much informative...

teka dapat ata mag "filipino" ako.hakhak!

standardization..ano ba yun sa tagalog? sensya na ha... tingin ko talaga kailangan yun para magkaroon ng pagkakaisa. isang paraan yun para higit tayong magkaunawan,hindi ba?

Ann said...

Pinagdiriwang din dito sa school ng mga bata ang Linggo ng Wika, nagsusuot ng mga native costume ang lahat, barong sa lalake at baro't saya naman sa mga babae. Lahat galing pinas ang damit, wala naman kasing mabibili rito, then yung program nila walang gagamit ng english na salita, yung mga bata binabasa na nga yung nakasulat nabubulol pa. Pero at least kahit nasa ibang bansa sila kilala nila yung pinagmulan nila di ba?

melai said...

curious ako..bakit linguistic ang kinuha mo..teka tama ba ko? uhmmnnn merong bumabagabag sa isip ko noon pang bago ako dito e ..iyon yung tinatawag na alibata, yung gamit na panulat ng mga ninuno natin ..noong nag-aaral ako sa kolehiyo hindi na siya itinuro pero may nakita akong libro sa sining at panitikan ng tita ko dati na nandoon pa yun ... dito sa Singapore expose ako sa sariling wika ng malay, chinese at indian..may sarili din silang panulat..naisip ko lang kung hindi sinira ng espanyol ang kultura nating iyon .... maunlad kaya tayo ngayon tulad ng ibang bansa sa Asya?

major said...

what the hell are you talking about? I can't understand your language...haha!
Linggo ba ng Wika? Hay, di nako updated ah! Si melai, bumabanat pa ng alibata..hehe! Senxa na po ha, mga salitang kanto lang ang master ko eh tulad ng "repapips, ang layo mo naman sa gidli eh."

rHo said...

aba, tingnan mo't agosto na pala ano??! hanggang nung high school ko lang naranasan ipagdiwang ang Linggo ng Wika... syempre pa, dami kasing mga program sa school!! nung nag-kolehiyo ako... wala na!

hmmmm... alam ko gumawa ako ng pyesa nuon tungkol sa pinagmulan ng wikang pilipino! tandang-tanda ko pa yung panimula ko... "hindi ba't ang uha ay tanda ng pagbigkas ng unang wika!" teka, hanapin ko pala!!

tama si lojik... very informative tong post mo na 'to!

riadiosa said...

lojik, ang gamit ko ay istandardisasyon. hehehe. syempre may bad effect din yan =)

mommy ann buti pa dyan meron. dito walang ganyan. gusto naming ipakilalala sa mga batang half fil-hapon ang pagkapilipino nila.

riadiosa said...

ate melai, mahabang kwento. hindi ko alam yung pinasukan ko. akala ko matuto ako ng maraming wika! hehehe. sayang nga yung alibata e. hindi na natin malalaman ang epekto nung writing system sa pag-unlad. ang alam ko, may isang part ng brain ang naa-activate kapag iconic yung writing system, compared kung phonetic. yung alibata natin phonetic, tunog ang sinisimbolo. pero definitely kung buhay pa rin ito makakadagdag sa tatag ng identity natin kasi specific na sa atin lang yung sistema =)

riadiosa said...

meyjor, bomalabs ba? baka ikaw lang? o baka bomalabs talaga ako? trip lang pards! =)

rho, maganda yung panimula ah! sana mahanap mo ang maishare mo sa akin =)

Ka Uro said...

sangayon ako na dapat pagyamanin ang iba't-ibang language na gamit natin - tagalog, kapampangan, ilokano, bisaya, etc. bawa't isa ay may sariling kasaysayan, panitikan, literatura.

Linguist-in-Waiting said...

Uy nag-lecture ang Diosa. Ito ba ang resulta ng ka-a-aral para sa thesis?

Anonymous said...

Thank You for this ❤ very impormative.

blogger templates | Make Money Online